Transpoze Olayı

Gitar çalmaya yeni başladığım zamanlarda daha adını bile bilmediğim yeni öğrendiğim zamanlarda ise benim için yapması çok sancılı bir işti transpoze. Transpoze için bir sesin inceleştirilmesi veya pesleştirilmesi (kalınlaştırılması diyebiliriz). Ben burada bir şarkıyı gitarla çalmak için nasıl transpoze edebileceğimizi anlatacağım.

Neden şarkıyı transpoze etmeye ihtiyaç duyarız? Bir parçanın orjinal tonu bizim rahat söyleyebileceğimiz bir ton olmayabilir. Bunun için biz de şarkıyı kendi söyleyebileceğimiz tona (incelterek veya kalınlaştırarak) transpoze ederiz. Örneğin ben Yaşar Kurt, Haluk Levent, Teoman gibi şarkıcıların şarkılarını gitarla orjinal tonda çalıp söylerken, Şebnem Ferah şarkılarını söyleyebilmek için mecburen şarkının tonunu geri çekmek zorunda kalıyorum.

Peki nasıl transpoze edebiliriz? Olabildiğince basit anlatıcam. Bilmemiz gereken şeyler si-do ile mi-fa arası yarım ses, diğer notların arası ise 1 ses. Bir de # (diyez) notaları yarım ses inceltir, bemol ise yarım ses pesleştirir. Geri kalan kısım matematik. Örneğin Bulutsuzluk Özlemi' nin "Sözlerimi Geri Alamam" şarkısını ele alalım. Bu şarkının akor yürüyüşü şöyle:


/C/Sözlerimi geri /G/alamam /Am/yazdığımı yeniden /Em/yazamam

/F/Çaldığımı baştan /C/çalamam /G/bir daha geri dönemem

Bu kadarlık kısmı yeterli. Gördüğünüz gibi şarkı C (do) tonunda. Fakat ben bunu D (re)' ye transpoze etmek istiyorum. Do ve re aralığı bir ses. Yani bütün akorları 1 ses yükseltmem gerekecek. Yapalım:


/D/Sözlerimi geri /A/alamam /Bm/yazdığımı yeniden /F#m/yazamam

/G/Çaldığımı baştan /D/çalamam /A/bir daha geri dönemem

Hepsi bu kadar. Dikkat ettiyseniz akorların yapısında değişiklik yapmadık. Majörse majör, minörse minör, 7' liyse 7' li vs. bu kısmı aynen aktarıyoruz. Bir de neden Em Fm değil de F#m oldu? Çünkü mi ve fa arası yarım sestir. Fakat ben şarkıyı 1 ses yukarı yükselticektim. Dolayısıyla fa ya yarım ses daha ekleyince fa# olmuş oldu.

Gitarla Çalınabilen Kolay Şarkılar

Gitar çalmaya yeni başlayanlar bir şarkı çalmakta çok acele ederler. Ne zaman bir şarkı çalabileceğim sorusu en merak ettikleri sorulardandır. Daha önceki gitar çalmak başlıklı yazılarımda bu işin sabır gerektirdiğini söylemiştim. Ancak birçok kişi ilk başlarda aceleci olup kısa yoldan bir şarkı çalabilme uğraşı içine giriyor. Evet, kısa bir süre içinde gitarla birçok şarkı çalabilmek mümkün.

Türkçe pop şarkıların birçoğunun akor yürüyüşü Am-G-F-E şeklindedir. Bu durumda bizim Am, G, F ve E akorlarının basılışlarını öğrenmemiz gerekiyor. Bu akorları hatasız ve seri bir şekilde basmaya başladığınızda birçok Türkçe pop şarkısını çalabileceksiniz. Birkaç tane örnek verelim:

Alpay - Fabrika Kızı
Haluk Levent - Akdeniz Akşamları
Kıraç - Zerda
Yaşar - Kumralım

Aklıma gelenler bunlar. Daha bu şarkılardan başka birçok şarkı var. Yalnız, gitar çalmanın sadece bundan ibaret olmadığını da hatırlatmak isterim.

Değişik Bir Gitar Çalış Stili

Bu adamın videosunu internette tesadüfen gördüm. Adı Andy McKee. Kendine özgü inanılmaz bir çalış stili var. Eminim böylesini daha önce görmemişsinizdir. Kendisi hakkında daha çok şey merak ediyorsanız bir internet sitesi de var. Buradan siteye ulaşabilirsiniz.

4 Elle Gitar Çalmak

Aynı gitarı 2 kişi birden çalmaya kalkışırsa ne olur? Videoda gitarı çalan kişi bazı arpejler atıyor, daha sonra gelen ise arkadaşına yardım etmek için şarkının baslarını tamamlayıveriyor:) Şu youtubeda daha neler göreceğiz bakalım.

Gitar Çalmak 3 - Hissederek Çalmak

Gitar çok yönlü bir enstrümandır. Gitarla klasik parçalar, rock, blues veya caz gibi değişik tarzlarda şarkılar çalabilirsiniz. Oysa diğer enstrümanlarda bu esnekliği bulamazsınız. Gitarı sevmemin sebeplerinden biri de bu.

Müzik ve matematik ilişkisi yazısında müziğin matematiksel yönüne değinmiştim. Şimdi ise müziğin başka bir yönüne değinmek istiyorum. Kendini müzik ile ifade etmek, yani müzik yapmak diğer aktivitelere göre farklıdır. Mesela iyi bir basketbol oyuncusu olmak için tabiki doğuştan gelen bir yetenek olması gerekir. Ama bunun yanında iyi bir basketbolcu olmak için çok çalışmak gerekir. Yoğun antremanla ve kondüsyonla iyi bir basketbolcu olunabilir. Müzikte böyle değildir. İyi seçilmiş birkaç nota, duygu yüklü bir müzik insanları etkilemeye yetebilir.

Kurt Cobain yaptığı 3 akorlu şarkılarla zamanında kitleleri peşinden sürükledi. Gençliğin idolü olmayı başardı. Kendisi de grunge müziği 3 akor ve bir çığlık olarak tanımlıyordu. Bazılarının "ne var onun şarkılarında 3 akor başka bişey yok" diye beğenmediği ama milyonlarca kişiyi etkilemeyi başarmasındaki sebep neydi öyleyse? Nirvana dağılmasına rağmen hala dünya üzerinde popüler bir gruptur. Demek ki kitleleri peşinden sürükleyebilmek için ille de çok iyi müzik bilgisi gerekmiyor.

Eric Clapton da dünyaca ünlü bir müzisyen. Birçok şarkısını sever ve dinlerim. Onun için yavaş solo atıyor denir mesela. Hatta lakabı slowhand dir. Bir de Malmsteen var. O da dünyaca ünlü bir gitar virtüözü. Güya 1 saniyede bilmem kaç nota çalabiliyormuş, çok hızlıymış falan filan. Ben Malmsteen videosu da seyrettim ve kesinlikle Eric Clapton' un hissederek çaldığı müthiş sololarını onunkine tercih ederim.

Sonuçta gitar çalabilmek için temel seviye gitar tekniğine hakim olmak gerekir. Yalnız yaptığınız müzikte insanları etkilemeyi başarabilmek için ille de müthiş derecede gitar bilgisi gerekli değil. İyi gitar çalmak sadece bir kağıttaki notaları okuyup onları hiç şaşırmadan çalmak demek değil. Çaldığınız parçaya o duyguyu, hissi katabiliyorsanız o zaman başarılı olursunuz. Bu da bence insanın içindeki müzik ruhuyla ilgili birşey.

Gitar Çalmak - 2

- Bir metot kitabı alın. Metot kitabındaki teorik bilgi ve teknikleri çalışabilirsiniz. Teoriyi alıp bunu uygun teknikle enstrümana aktarabilmek gerekir. İnternette bu konuda Türkçe kaynak fazla bulunmasa da bir çok yabancı kaynak mevcut. Bunlardan yararlanabilirsiniz.

- Teknikleri doğru öğrenin. Yanlış öğrenilen bir tekniğin düzeltilmesi çok zordur.

- Kesinlikle kendinizi zorlamayın! Yapamayacağınız teknikleri veya çalamayacağınız soloyu, şarkıyı çalmak için kendinizi fazla zorlamayın. Bu durum ileride geri dönüşü olmayan sakatlıklara sebep olabilir. Bu yüzden sabırlı olun. Zamanla ilk başlarda çalamadığınız soloları, şarkıları çalabilir seviyeye geleceksiniz.

- Bir metronomla ritm eşliğinde çalın.

- Yavaş çalın. Her notanın sesinin net olarak çıktığına emin olun. Çalamayacağınız hızlarda çalmaya çalışmayın. Pratik yaptıkça hızlanıcaksınız.

- Çok pratik yapın. Ne kadar çok pratik yaparsanız o kadar hızlı ilerlersiniz.

- Çalması kolay basit şarkılarla başlayın. Türkçe birçok akor sitesi var. Buralardan akor indirip çalabilirsiniz. Gerçi bazı akorlar yanlış olabiliyor ama başlangıç için bunları kullanabilirsiniz.

- Bir grupla çalışın. Grupla çalışınca birbirinizden birşeyler öğrenebiliyorsunuz. Mesela sizin bilmediğiniz bir şarkıyı arkadaşınız size gösterir veya siz arkadaşınıza bir şarkı öğretirsiniz. Bana kalırsa arkadaşlarla beraber çalmak tek başına çalmaya göre daha zevklidir.

- Çok müzik dinleyin. Belli bir tarza takılı kalmayın. Değişik tarzlar dinlemeye çalışın. Bu müzik kulağınızı geliştirir. Ünlü virtüözlerin videolarını seyredin.